Gedachten zijn geen feiten

Sticker op een metalen paal met de tekst: Loading life...Please wait; foto van Marija Zaric op Unsplash
Hoe serieus neem jij je gedachten?

Alles wat we horen is een mening, geen feit. Alles wat we zien is een perspectief, niet de waarheid. (Marcus Aurelius)

Een feit is een gebeurtenis of omstandigheid waarvan de werkelijkheid vaststaat. Je kunt een feit observeren (met je zintuigen) of detecteren (met instrumenten). Dat geldt niet voor gedachten. Je kunt je gedachten echter wel onderzoeken, voordat je ze voor waar neemt.

Waarom zou je je gedachten kritisch onderzoeken?

Gedachten zijn niet meetbaar, en niet waar te nemen met je zintuigen. Maar er zijn wel goede manieren om je gedachten op een kritische manier te onderzoeken. Je doel is dan om verschil te maken tussen zinnige en onzinnige gedachten. Of, tussen behulpzame en belemmerende gedachten. Of je bent nieuwsgierig naar je vaste patronen, dat kan ook een mooie aanleiding zijn. Preciezer en vrijer leren denken is een fijne vorm van persoonlijke ontwikkeling. En die komt je op veel levensterreinen van pas: in je studie, je werk, maar ook in relaties.

Hoe kun je je gedachten onderzoeken?

Natuurlijk kun je van alles doen om je denken en je gedachten niet zomaar voor lief te nemen. Bijvoorbeeld:

  • schrijven (pen in beweging houden, niet stoppen voordat je tijd om is of voordat je 3 pagina’s hebt geschreven (Cameron’s morning pages), als een soort braindump. Als het op papier staat, kun je er naar kijken)
  • associëren (maak een woordspin met één begrip in het midden en ‘spaken’ naar buiten; herhaal een paar keer)
  • een gesprek voeren met een goede vriend(in) of met je partner
  • een denkgesprek voeren

Wat is een denkgesprek?

In een denkgesprek ga je met vragen je eigen logica te lijf. Je praat over een onderwerp en je vraagt je daarna dingen af, zoals:

  • wat is dat begrip X eigenlijk?
  • hangt X samen met Y?
  • net zei ik dit, nu het tegenovergestelde. Wat ben ik aan het denken?
  • is het logisch wat ik nu met elkaar combineer?
  • wat is de kern van de kwestie, in vraagvorm?

Op die manier kun je zin van onzin scheiden, meningen van feiten. Waarschijnlijk ontdek je dat er meer dan één perspectief is op de kwestie, dat je er ook op een nieuwe manier naar kunt kijken. En je leert scherper te formuleren en te denken.

Dat is in hoofdzaak wat een filosofisch practicus doet: denkgesprekken begeleiden. Prikkelende vragen stellen, veronderstellingen onderuit halen samen met jou. Kortom, nagaan wat je precies denkt over een situatie, vraagstuk of probleem dat je bezighoudt.

Misschien vind je dit ook interessant:

Share

Een reactie plaatsen

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *