Tijdens een recent gesprek kwam ik een veelvoorkomende denkslordigheid op het spoor. We zeggen nog wel eens dat we op iets/iemand/God vertrouwen, terwijl we stiekem iets verwachten. Wat het verschil is tussen vertrouwen en verwachten, onderzoek ik in deze blog.
Het is juist de kwetsbaarheid die vertrouwen haar waarde geeft.
(Piero Ferrucci, 20e eeuwse psychotherapeut en schrijver)
Foto van Marek Studzinski op Unsplash
Wat is vertrouwen?
Je zou kunnen zeggen, zoals op bovenstaande foto, dat je bij vertrouwen op iemand/iets je hart in diens handen legt. Er is iets positiefs wat belangrijk voor je is, en je hebt er goede hoop op dat die ander daarvoor zal zorgen. Je weet echter niet precies, wat de uitkomst van dat proces is, en of dat zo is als jij voor ogen hebt. Misschien weet je zelf nog niet eens, hoe een goed resultaat van het proces van vertrouwen eruit ziet. Je gaat er redelijk open in.
Etymologiebank.nl geeft als synoniem voor vertrouwen: zich verlaten op. Je gaat ervan uit dat de ander betrouwbaar is en niet solt met jouw ‘hart’, of met jouw hartsverlangen. Je gelooft in algemene zin dat het goed komt. Je weet niet precies wanneer, wat, of hoe, en daaraan geef je je over.
Foto van freestocks via Unsplash
Wat is verwachten?
Als je iets verwacht, heb je een meer omlijnd en vaststaand idee wat de uitkomst is. Zoals bij ‘in verwachting zijn’: je verwacht een kind, niet een legoblokje. En ook over het globale tijdstip dat de geboorte plaatsvindt, heb je een verwachting.
Etymologiebank.nl geeft als synoniem voor verwachten: rekenen op de komst of het gebeuren van iets. Dat klinkt meteen al veel stelliger dan vertrouwen, waarin de exacte uitkomst (en de voorwaarden waaronder dat gebeurt) niet al helemaal vastliggen in je verwachtingen.
Wat is het verschil tussen vertrouwen en verwachten?
Een concreet voorbeeld maakt het misschien wat duidelijker.
Iemand kan erop vertrouwen dat haar partner tijd met haar wil doorbrengen. Als ze uren later dan anders thuiskomt uit haar werk, heeft haar partner al gegeten. Maar ze komt bij haar zitten terwijl ze haar opgewarmde maaltijd nuttigt, en ze spreken samen de dag door.
Een ander verwacht dat zijn partner precies op de door hem gewenste tijd klaar zit om de door hem gewenste maaltijd te nuttigen. Zij wil zich niet in een keurslijf van een exact tijdstip laten persen. Er ontstaat ruzie.
Het onderliggende verlangen is hetzelfde: tijdens een maaltijd gezellig tijd doorbrengen. Maar de uitkomst van hoe dat eruit ziet open laten (vertrouwen), leidt tot een ander resultaat dan een verwachting willen afdwingen. Een verwachting die niet uitkomt, leidt vaak tot teleurstelling, ergernis, frustratie, kortom: gedoe!
In het voorbeeld probeert de partner die een bepaalde verwachting koestert, controle uit te oefenen over de ander. Zover hoeft het natuurlijk niet altijd te gaan. Maar het gebeurt wel vaak, dat je als je [al dan niet onuitgesproken] verwachting niet uitkomt, je frustratie tot uiting komt door de ander daarvoor de schuld te geven.
Vertrouwen laat veel meer mogelijke uitkomsten open. De kans dat daar iets positiefs bij zit dat je waardeert, is groter dan wanneer er maar één mogelijk pad is.
Zoals wel vaker, heeft het zo zijn voordelen als je kiest voor niet-weten!
“Je hebt geen verantwoordelijkheid om waar te maken wat andere mensen denken dat je moet volbrengen. Ik heb geen verantwoordelijkheid te zijn zoals ze verwachten dat ik ben. Het is hun vergissing, niet mijn falen.”
Richard P. Feynman, Amerikaans natuurkundige en Nobelprijswinnaar (1918 – 1988)